Kẹo mạch nha

Tên tiếng Việt: kẹo mạ, di đường.

Tên khoa học: Saccharum granorum.

Công dụng: bổ trung, ích khí, mạnh dạ dày, nhuận phế và giải độc được chất độc của ô đầu phụ tử, dùng chữa những chứng do trung hư mà đau bụng, phế khô mà ho, ho lao, cơ thể suy nhược.

 

Kẹo mạch nha 1

Hình ảnh minh họa: kẹo mạch nha

A. Cách chế kẹo mạch nha 

Có 3 giai đoạn: Làm mầm thóc, tác dụng mầm thóc lên gạo đã nấu chín và giai đoạn cô đặc.

Làm mầm thóc:

  • Lấy thóc tẻ hay nếp (thóc chiêm hay thóc mùa đều được) ngâm vào nước cho ấm đều sau đó gói vào mảnh chiếu hay cho vào thùng đậy mảnh chiếu cho kín. Hàng ngày tưới thêm để giữ ẩm. Khi nào mầm này dài    2- 3cm, một vài hạt thấy chớm có lá xanh thì lấy ra phơi khô. Có thể chế một lần một số mầm dùng trong vòng nửa tháng.
  • Mầm bắt buộc phải phơi khô, hay sấy khô (sấy ở nhiệt độ thấp từ 60-70°C).
  • Trong quá trình nảy mầm, các men trong hạt thóc như maltase, amylase sẽ được phát triển.
Có thể bạn quan tâm:  Thuốc phiện

Tác dụng mầm trên gạo nếp:

Gạo nếp đem nấu cháo hoặc nấu cơm nếp hoặc thổi xôi. Trong quá trình nấu cháo hay thổi xôi, tinh bột được dextrin hóa và làm cho tác dụng của men dễ dàng hơn. Tỷ lệ 1 phần mầm, 10 phần gạo nếp là vừa. Nếu nấu cháo nên là cháo loãng, nếu nấu cơm hay thổi xôi thì sau này phải thêm nước vào. Nước cho vào cũng phải xâm xấp và hơi loãng. Sau khi cháo hơi nguội (nhiệt độ chừng 70°C) thì cho mầm thóc đã phơi khô tán nhỏ vào. Khi tán không cần phải bỏ trấu đi. Khuấy đều. Nếu là cơm nếp hay xôi thì thêm nước nóng vào: Thường nhân dân không có nhiệt kế, nguời ta cho vào xôi hay cơm nếp một thứ nước đó hỗn hợp của 3 phần nước sôi và một phần nước lạnh, cuối cùng nhiệt độ cũng khoảng 70°C. Giữ ở nhiệt độ 70°c trong vòng 12 giờ. Có thể ủ vào trấu hay ủ chăn. Thường người ta bắt đầu ủ vào chiều hay tối hôm trước thì đến sáng hôm sau là vào khoảng 12-14 tiếng. Chú ý giữ nhiệt độ cho đúng vào khoảng 70-75°C, nếu thấp hơn có thể kẹo bị chua do men lactic.

Có thể bạn quan tâm:  Gà Ác

Lọc và cô:

  • Sau khi men đã tác dụng, lọc bỏ bã và cô cho đến độ cao mềm. Thường 1,4kg gạo nếp và 100g mầm thóc thì cho một kg kẹo. Chú ý sau khi ủ lấy ra cần lọc ngay và sau khi lọc phải cô ngay, nếu để chậm, nhiệt độ xuống thấp, men latic tác dụng, kẹo cũng sẽ bị chua. Nếu vì lý do gì chưa kịp cô, có thể tiếp tục giữ nhiệt độ cao, ủ thêm tới 18 hay 20 giờ vẫn được.
  • Khi cô cần chú ý vào giai đoạn cuối bị trào, dễ mất kẹo. Việc chế biến kẹo mạch có thể tiến hành ở khắp nơi. Tại Hà Nội có làng Nghĩa Đô xưa kia chuyên sống về nghề làm kẹo mạch từ lâu đời.

B. Thành phần hóa học 

Trong kẹo mạch người ta thường nói có maltose. Nhưng năm 1941, E. Cousin, Nguyễn Vãn Định và Đào Sĩ Chu nghiên cứu kẹo mạch của làng Yên Thái nấu thì chỉ thấy có glucose, dextrin (acrodextrin và erytrodextrin) saccarose, một ít acid lactic, một ít acid photphoric, canxi và một ít chất protid. Tỉ lệ đường biểu thị bằng glucose vào khoảng 800g trong 1kg, 500mg chất vô cơ trong 1kg kẹo.

Có thể bạn quan tâm:  Dơi

C. Công dụng và liều dùng 

  • Theo đông y, kẹo mạch vị ngọt tính ôn, vào 2 kinh tỳ và phế. Có tác dụng bổ trung, ích khí, mạnh dạ dày, nhuận phế và giải độc được chất độc của ô đầu phụ tử, dùng chữa những chứng do trung hư mà đau bụng, phế khô mà ho, ho lao, cơ thể suy nhược.
  • Ngày dùng 4 đến 40g.
  • Còn dùng cho thêm vào thuốc cho dễ uống.