Đa

Tên tiếng việt: Đa, Cây đa, Đa búp đỏ, Dung thụ, Mạy lằng (Tày)

Tên khoa học: Ficus elastic Roxb

Họ: Moraceae

Công dụng: Chữa mụn nhọt (Nhựa bôi). Thuốc lợi tiểu, giải cảm (tua rễ)

  • Tên khoa học Ficus elastic Roxb, đa búp đỏ, bồ đề (dom pur); Ficus religiosa L
  • Đa nhiều rễ: Ficus macrophylla; đa tròn lá: Ficus benghalensis L

A. Mô tả cây

  • Nhiều loài đa được dùng:
  • Cây đa búp đỏ (Ficus elastic Roxb) là cây gỗ to cao, thân nhiều cành. Lá hình bầu dục, hơi dài, to dày gân phụ nổi rõ. Búp đỏ của cây đa là lá kèm sớm rụng bao bọc lấy chồi tận cùng và khi lá nở ra thì rụng xuống. Toàn cây có nhựa mủ chứa chất cao su, trong tế bào lá có chứa tinh thể canxi cacbonat gọi là nang thạch
  • Cây đa bồ đề – còn gọi là cây đề (Ficus religiosa L) cũng là cây to, rễ phụ từ các cành to mọc đâm xuống dưới đất, có cuống lá mảnh, có lá hình thoi hơi giống hình tim ở phía gốc, thu hẹp thành như một cái đuôi ở phía ngọn. Thường trồng lấy bong mát ở đình chùa
  • Đa nhiều rễ (Ficus macrophylla) có lá to hơn, nhiều rễ đa tròn lá (Ficus benghalensis L) có lá hơi tròn
Có thể bạn quan tâm:  Cỏ sữa lá to

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Thường được trồng khắp nơi lấy bóng mát. Người ta dùng tua rễ mọc từ cành tủ xuống, dùng toàn rễ nghĩa là cả lõi và rễ tươi hay sao cho khô đều được, không phải chế biến gì khác

C. Thành phần hoá học 

  • Trong tua rễ đa có những đa phenol dẫn xuất của flavon, một ít axit amin ít tannin và muối kali, natri
  • Nhựa mủ đa bồ đề có 85% nhựa 12% cao su. Vỏ thân đa bồ đề có tannin

D. Tác dụng dược lý

  • Năm 1960, Bộ môn dược lý Trường đại học y khoa Hà nội (Tạp chí đông y 95, 1968 77-84) nghiên cứu tua rễ một loại cây đa trên thực nghiệm (114 thí nghiệm) trên 2 thỏ, 2 chó, 2 mèo, 30 ếch và lâm sàng đã đi tới một số kết luận sau đây:
  • Dung dịch tua rễ đa tươi 100% tiêm tĩnh mạch 2ml/kg thể trọng làm tăng tiết niệu 316,66% so với thỏ chỉ uống nước lã ấm và tiết niệu bình thường hoặc 142% so với thỏ đối chứng tiêm nước muối sinh lý với liều lượng tương đương 2ml/kg
  • Uống cũng có tác dụng lợi niệu 138%
  • Dung dịch tua rễ đa tươi có tác dụng làm giảm huyết áp nhẹ và thoáng qua trên mèo, không ảnh hưởng đến huyết áp của chó, thỏ; làm tăng co bóp tim ếch cô lâp, với liều cao làm tăng trương lực và co bóp các cơ nhẵn của tử cung và ruột
  • Dung dịch tua rễ đa uống ít độc, thỏ uống với liều 30g/kg, trong 5 ngày liền không có những biến đổi rõ rệt về thể trạng toàn thân. Riêng số bạch cầu hơi tăng
Có thể bạn quan tâm:  Ruối leo

E. Công dụng và liều dùng 

  • Nhân dân Việt nam dùng tua rễ đa tươi làm thuốc lợi tiểu dùng trong những trường hợp xơ gan kèm cổ trướng với liều 100-150g tươi trên người lớn trong 1 ngày dưới dạng thuốc sắc, dùng liên trong 7-10 ngày
  • Vỏ và cành thân cây đa bồ đề được dùng thay vỏ khi ăn trầu. Tại Ấn độ, dịch ép (giã nát, vắt lấy nước) lá đa bồ đề tươi được dùng chữa đi ngoài thổ tả (dịch ép lá tươi trôn đường) với liều cách 2 giờ uống một thìa cà phê cho tới khi thấy hết nôn, mửa và đi ngoài (theo Chatterji S.K và H.D.Ganguli, 1948-Proc.35 th Indian Sci Congr Assoc Patha Part III: 85. 86)