Cúc vạn thọ

Tên tiếng Việt: Cúc vạn thọ, Hoàng cúc hoa, Khổng tước thảo

Tên khoa học: Tagetes erecta L.

Họ: Asteraceae

Công dụng: Thuốc lọc máu, trĩ ra máu, bệnh đường hô hấp, viêm kết mạc, ho gà, viêm khí quản, viêm hầu họng, viêm răng (Hoa sắc nước uống). Dùng ngoài chữa viêm tuyến mang tai, viêm vú, viêm mủ da.

 

1. Mô tả:

Cây thảo mọc đứng, cao 0,6-1m, phân nhánh thành bụi có cành nằm trải ra.

Lá xẻ sâu hình lông chim, các thuỳ hẹp, dài, nhọn, khía răng cưa. Đầu hoa toả tròn, rộng 3-4cm hay hơn, mọc đơn độc hay tụ họp thành ngù; lá bắc của bao chung hàn liền với nhau; hoa màu vàng hay vàng cam, mào lông gồm 6-7 vẩy rời nhau hoặc hàn liền nhau. Hoa ở phía ngoài hình lưỡi nhỏ xoè ra, hoa ở phía trong hình ống và nhỏ. Quả bế có 1-2 vẩy ngắn.

Có thể bạn quan tâm:  Sâu ban miêu

Cây ra hoa vào mùa đông cho tới mùa hạ.

2. Bộ phận dùng:

Hoa, lá và rễ – Flos, Folium et Radix Tagetis Erectae.

3. Nơi sống và thu hái:

Loài cây của Mỹ châu nhiệt đới (Mêhicô), được trồng làm cảnh nhưng cũng thuần hoá ở chỗ nóng, ẩm và sáng. Trồng bằng ngọn hay mầm nách; cũng có khi gieo hạt. Thu hái hoa vào mùa xuân, hè, phơi khô ngoài nắng. Thu hái lá quanh năm, thường dùng tươi.

4. Thành phần hoá học:

Toàn cây chứa 0,01% tinh dầu (ở mẫu khô lên đến 0,06%) có mùi thơm, mà thành phần gồm có d-limonen, ocimen, l-linalyl acetat, l-linalool, tagetone và nonanal. Hoa chứa chất màu là quercetagetin, từ các cánh hoa khô, người ta đã chiết được quercetagitrin và một glucosid của quercetagetin.

5. Tính vị, tác dụng:

Cúc vạn thọ có vị đắng, mùi thơm, tính mát; có tác dụng tiêu viêm, làm long đờm, trị ho. Có tác giả cho là cây có tác dụng thông khí, trị ho; lá làm mát phổi gan, giải nhiệt; còn hoa thanh tâm, giáng hỏa, tiêu đờm.

Có thể bạn quan tâm:  Thiên môn đông

6. Công dụng, chỉ định và phối hợp:

  • Bệnh đường hô hấp, đau mắt (viêm kết mạc);
  • Ho gà, viêm khí quản;
  • Viêm miệng, viêm hầu, đau răng.
  • Dùng ngoài chữa viêm tuyến mang tai, viêm vú, viêm mủ da. Liều dùng 10-15g, dạng thuốc sắc. Dùng ngoài, nghiền hoa với ít giấm để đắp, nghiền rễ tươi và lá chữa viêm mủ da.
  • Ở Campuchia, người ta dùng lá non làm rau ăn sống hay nấu canh.
  • Ở Ấn Độ, hoa được dùng trị đau mắt, mụn nhọt độc; dùng trong uống lọc máu; dịch hoa tươi dùng trong bệnh trĩ chảy máu; lá được dùng đắp mụn nhọt, dịch lá được dùng trị đau tai

Đơn thuốc:

  1. Ho gà: dùng 15 hoa, sắc nước và thêm đường cát để uống.
  2. Đau răng, đau mắt: dùng 15 hoa Cúc vạn thọ sắc nước uống.
  3. Viêm tuyến mang tai, viêm vú: dùng Cúc vạn thọ, Thất diệp nhất chi hoa, Kim ngân hoa với lượng bằng nhau, nghiền ra và thêm giấm để đắp chỗ đau.
Có thể bạn quan tâm:  Hổ vĩ