Củ mài gừng

Tên tiếng Việt: Củ mài gừng

Tên khoa học: Dioscorea zingiberensis C.H. Wright

Họ: Dioscoreaceae

Công dụng: Nguyên liệu chiết Diosgenin (củ).

 

A. Mô tả:

  • Thân rễ mọc bò ngang, trông như của gừng, vỏ ngoài thô, màu nâu, rễ con cứng. Thân cứng, dài 5-10m, không lông, quấn qua phải. Lá mọc so le, hình tam giác tim, dạng khiên, to 5 x 5cm, gân gốc 7, chóp lá nhọn sắc, cuống lá dài 4-6cm, có gai ở gốc. Cụm hoa hình bông đơn, dài, mọc ở nách lá. Quả nang hơi rộng hơn cao, to 2-2,3cm, màu nâu đậm, có 3 cánh. Hạt có cánh.
  • Ra hoa tháng 5-8; có quả tháng 9-10.

B. Bộ phận dùng:

Thân rễ – Rhizoma Dioscoreae Zingiberensis. Ở Trung Quốc, người ta gọi nó là Thuần diệp thự dự

C. Nơi sống và thu hái:

  • Cây mọc hoang ở rừng núi, ven sông suối lớn, gặp nhiều ở vùng Tây Nguyên, Bình Định, Phú Yên. Cũng phân bố ở trung Quốc. Nay được gây trồng bằng thân rễ.
  • Thu hái thân rễ vào mùa thu, khi cây tàn lụi, rửa sạch cắt bỏ rễ con, cạo vỏ ngoài, thái mỏng phơi hoặc sấy khô.
Có thể bạn quan tâm:  Găng trắng

D. Thành phần hoá học:

Trong thân rễ có tinh bột, các saponin steroid; khi thuỷ phân saponin, người ta thu được diosgenin với hiệu suất 1,2-2%. Còn có dioscin.

E. Công dụng, chỉ định và phối hợp:

Diosgenin là một trong những nguyên liệu chính để tổng hợp các thuốc steroid như nội tiết tố sinh dục, thuốc chống viêm corticosteroid, thuốc cai đẻ và thuốc làm tăng đồng hoá.

Nhân dân ở các địa phương có củ mài gừng dùng củ để giuốc cá.