Cóc mẳn

Tên tiếng Việt: Cóc mẳn, Thuốc mộng, Cây trăm chân, Cỏ the, Thạch hồ truy

Tên khoa học: Centipeda minima (L.) A.Br. et Aschers. – Artemisia minima L.

Họ: Asteraceae

Công dụng: Toàn cây chữa viêm xoang mũi, nước sắc uống có tác dụng an thần nhẹ. Cả cây chữa viêm phế quản, ho gà, tẩy giun đũa, lỵ a míp, sốt rét, đau mắt đỏ, mắt có mộng, đau dạ dày, ỉa chảy.

 

 

A. Mô tả cây 

  • Cóc mẳn là một loại cỏ nhỏ mềm, mọc bò lan trên mặt đất ẩm, phân rất nhiều cành, ở ngọn có lông mịn trắng, nhưng toàn thân trông nhẵn bóng, lá đơn mọc so le, hơi hình 3 cạnh, đầu tù, phía cuống hẹp lại, mép có 2 răng cưa, có khi 1 hay 3, dài 10-18mm, rộng 6-10mm, gân chính hơi nổi ở mặt dưới lá, gân phụ không rõ, không có cuống.
  • Cụm hoa hình đầu mọc ở nách lá, hoa cái gồm nhiều lớp, cánh hoa hình ống màu trắng, trên có răng cưa, hoa lưỡng tĩnh ít hơn, tràng hoa hình chuông có 4 răng hình trứng, rộng, màu hơi tím. Quả bế 4 cạnh, trên cạnh có lông mịn nhỏ.
  • Mùa hoa: các tháng 2-5, mùa quả: các tháng 4-7.
Có thể bạn quan tâm:  Cây kỷ tử (Khởi tử)

B. Phân bố, thu hái và chế biến 

  • Mọc hoang ở khắp nơi ẩm thấp, ruộng bỏ hoang tại nước ta, xung quanh Hà Nội cũng có nhiều, còn mọc ở Trung Quốc (Quảng Tây, Giang Tô, Quảng Châu), Malaixia, Inđônêxia, Ấn Độ, Nhật Bản, châu úc, Mangat.
  • Ta thường hái toàn cây cả rễ về dùng tươi hay phơi hoặc sấy khô. Không phải chế biến gì đặc biệt.

C.Thành phần hoá học 

  • Nói chung chưa thấy tài liệu nghiên cứu.
  • Theo Muller (Zeitz. Ast. Apot. Verein, 11-1- 1878) trong cây có tinh dầu và một chất màu nâu nhạt hay vàng nhạt có vị đắng, ít tan trong nước lạnh, tan nhiều trong nước nóng, rất tan trong cồn. Muller gọi chất này là axit myriogynic. Theo Dược học tạp chí (Nhật, 1970, 90, 846) trong toàn cây cóc mẳn có taraxasterol, taraxasteril axetat, độ chảy 248-450°C và Amidiol.
Có thể bạn quan tâm:  Sung

D. Công dụng và liều dùng 

Cóc mẳn chỉ mới thấy dùng trong phạm vi nhân dân: Thường dùng chữa ho, viêm phế quản, mắt đau đỏ sưng, chảy nước dãi, tan màng mộng mắt, dùng ngoài chữa eczema. Ngày dùng 6 đến 12g cây khô hay 20 đến 40g cây tươi dưới dạng thuốc sắc.

Đơn thuốc có cóc mẳn dùng trong nhân dân

  1. Chữa mẩn ngứa (eczema): Cóc mẵn 2 phần, đậu xanh 1 phần, muối vài hạt. Cả 3 thứ giã nhỏ đắp lên nơi eczema đã rửa sạch. Cóc mẳn (khô 20 hoặc 30g tươi), nước 500ml, sắc còn 100ml, chia 3 lần uống trong ngày.
  2. Theo Dujardin Beaumetz thì tại châu úc, bác sĩ D. c. Jockil đã dùng nước sắc cóc mẳn chữa khỏi viêm mắt có mủ.
  3. Muller còn cho rằng cóc mẳn có thể dùng làm thuốc kích thích thần kinh và cơ.